10-dars: Oylik imtihon (Sun'iy intellekt savodxonligi)

Dars haqida

Davomiyligi: 90 daqiqa Format: Test + amaliy AI loyiha + og'zaki savol-javob Maqsad: 3-oy davomida o'rganilgan AI savodxonligi bilimlari va amaliy ko'nikmalarni baholash — AI qanday ishlashini tushunish, to'g'ri vositani tanlash va u bilan real mahsulot yarata olish.

Imtihon tuzilmasi

Qism	Vaqt	Ball
1-qism: Test (20 savol)	25 daqiqa	35 ball
2-qism: Amaliy AI loyiha	50 daqiqa	45 ball
3-qism: Og'zaki savol-javob	15 daqiqa	20 ball
Jami	90 daqiqa	100 ball

O'tish chegarasi: 60 ball

Og'zaki qism qanday o'tadi?

Og'zaki qism 2-qism (amaliy ish) davomida parallel o'tkaziladi — o'qituvchi har talabani 3–4 daqiqaga alohida chaqiradi. Shu tufayli umumiy vaqt 90 daqiqaga sig'adi.

1-qism: Test (35 ball)

20 ta savol, har biri 1.75 ball. Vaqt — 25 daqiqa. Har savolda faqat bitta to'g'ri javob bor.

AI tarixi va tushunchasi (savol 1–4)

1. "Sun'iy intellekt" (Artificial Intelligence) atamasi birinchi marta qayerda taklif qilingan?

• A) 1997 — Deep Blue shaxmatda g'alaba qozonganda
• B) 1956 — Dartmouth konferensiyasida
• C) 2012 — ImageNet musobaqasida
• D) 2022 — ChatGPT chiqqanda

2. Alan Turing taklif qilgan "Turing testi" nimani tekshiradi?

• A) Kompyuterning hisoblash tezligini
• B) Dasturdagi xatolar sonini
• C) Mashina javoblarini odam javobidan ajratib bo'lmasligini
• D) Internet aloqasining sifatini

3. Quyidagilardan qaysi biri kundalik hayotdagi AI misoli emas?

• A) YouTube'dagi video tavsiyalari
• B) Telefonni yuz bilan ochish (Face ID)
• C) Navigatsiya ilovasida eng qisqa yo'lni topish
• D) Oddiy kalkulyatorda ikki sonni qo'shish

4. AI oddiy dasturdan asosan nimasi bilan farq qiladi?

• A) Oddiy dastur qat'iy yozilgan qoidalar bo'yicha ishlaydi, AI esa ma'lumotdan o'rganib qonuniyat topadi
• B) AI har doim tezroq ishlaydi
• C) AI faqat internetga ulangan holda ishlaydi
• D) Farqi yo'q — ikkalasi ham bir xil

AI qanday ishlaydi (savol 5–8)

5. Token nima?

• A) AI xizmatlariga kirish uchun parol
• B) Model matnni bo'lib o'qiydigan kichik bo'lak (so'z yoki so'z qismi)
• C) Internetdagi raqamli valyuta
• D) AI modelining nomi

6. AI'dagi "gallyutsinatsiya" nima?

• A) Modelning to'satdan ishlamay qolishi
• B) Rasm yaratishda ranglarning noto'g'ri chiqishi
• C) Modelning ishonchli ohangda noto'g'ri yoki to'qib chiqarilgan ma'lumot berishi
• D) Internet uzilib qolishi

7. LLM (katta til modeli) javob yozayotganda asosan nima qiladi?

• A) Internetdan tayyor javobni qidirib topadi
• B) Ichidagi bazadan javobni ko'chirib beradi
• C) Odam operatorga savolni uzatadi
• D) Keyingi so'zni (tokenni) ehtimollik asosida bashorat qiladi

8. Modelni "o'qitish" (training) jarayonida nima bo'ladi?

• A) Dasturchi har bir savolga javobni qo'lda yozib chiqadi
• B) Model juda katta hajmdagi matnlardan qonuniyatlarni o'rganadi
• C) Model internetga ulanib yangiliklarni o'qiydi
• D) Model foydalanuvchi bilan suhbatlashishni boshlaydi

AI turlari (savol 9–12)

9. Bugungi kunda mavjud bo'lgan barcha AI tizimlari qaysi turga kiradi?

• A) AGI — umumiy sun'iy intellekt
• B) ASI — super intellekt
• C) ANI — tor (bir sohaga ixtisoslashgan) sun'iy intellekt
• D) Uchalasi ham mavjud

10. AGI (umumiy sun'iy intellekt) deganda nima tushuniladi?

• A) Odam kabi har qanday aqliy vazifani bajara oladigan AI
• B) Faqat bitta vazifani juda yaxshi bajaradigan AI
• C) Faqat rasm yaratadigan AI
• D) Juda tez ishlaydigan internet

11. Quyidagi "vosita — vazifa" juftliklaridan qaysi biri to'g'ri?

• A) Veo — matn yozadi
• B) Claude Code — video yaratadi
• C) ChatGPT — faqat rasm chizadi
• D) Gemini "Nano Banana" — rasm yaratadi va tahrirlaydi

12. "Ochiq" (open-weight) model deganda nima tushuniladi?

• A) Bepul internetda ishlaydigan har qanday dastur
• B) Og'irliklari ochiq e'lon qilingan — yuklab olib o'z kompyuteringizda ishlatish mumkin bo'lgan model
• C) Kodi umuman yo'q dastur
• D) Faqat brauzerda ochiladigan sayt

AI agentlar va kod vositalari (savol 13–16)

13. Oddiy chatbot bilan AI agentning asosiy farqi nimada?

• A) Farqi yo'q — ikkalasi ham bir xil
• B) Chatbot har doim kuchliroq javob beradi
• C) Agent vositalardan foydalanib amallarni o'zi bajaradi — fayl yaratadi, buyruq ishga tushiradi, natijani tekshiradi
• D) Agent faqat savollarga matn bilan javob beradi

14. "Vibe coding" nima?

• A) Nima kerakligini tabiiy tilda tasvirlab, kodni AI'ga yozdirish
• B) Musiqa tinglab kod yozish usuli
• C) Klaviaturada tez terish texnikasi
• D) Kompyuter o'yinining turi

15. Claude Code qayerda ishlaydi?

• A) Faqat brauzerda
• B) Word hujjati ichida
• C) Faqat telefon ilovasida
• D) Terminalda (buyruq qatorida)

16. Codex nima?

• A) Google'ning rasm yaratuvchi modeli
• B) OpenAI'ning kod yozuvchi AI agenti
• C) Kompyuterni himoya qiluvchi antivirus
• D) Video tahrirlash dasturi

AI rasm va video (savol 17–20)

17. Gemini'da sifatli rasm olish uchun prompt nimalarni o'z ichiga olgani ma'qul?

• A) Faqat bitta so'z — qolganini AI o'zi topadi
• B) Faqat rang nomini
• C) Obyekt, uslub, muhit/fon va yorug'lik kabi tafsilotlarni
• D) Boshqa rasmga havolani

18. Veo nima?

• A) Google'ning matndan video yaratuvchi modeli
• B) Rasmlarni tahrirlash dasturi
• C) Musiqa yaratuvchi AI
• D) Matn tarjimoni

19. Mavjud rasmning fonini almashtirish ("shu rasmda fonni dengizga o'zgartir") uchun qaysi vosita mos?

• A) Excel
• B) Git
• C) Terminal
• D) Gemini (Nano Banana)

20. Storyboard nima?

• A) Video klipning kadrma-kadr ketma-ketligi rejasi
• B) Kompyuter o'yinining turi
• C) Rasm faylining formati
• D) Diagramma chizish dasturi

---

Javoblar kaliti (o'qituvchi uchun)

Javoblarni ko'rish

Savol	Javob	Savol	Javob	Savol	Javob	Savol	Javob
1	B	6	C	11	D	16	B
2	C	7	D	12	B	17	C
3	D	8	B	13	C	18	A
4	A	9	C	14	A	19	D
5	B	10	A	15	D	20	A

Qisqa yozuv: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A, 5-B, 6-C, 7-D, 8-B, 9-C, 10-A, 11-D, 12-B, 13-C, 14-A, 15-D, 16-B, 17-C, 18-A, 19-D, 20-A

2-qism: Amaliy AI loyiha (45 ball)

Vaqt: 50 daqiqa

Berilgan vaqt ichida AI vositalari yordamida mini mahsulot yaratasiz. Ikki variantdan bittasini tanlang.

Muhim qoidalar

• AI vositalaridan to'liq foydalanish mumkin — bu imtihonning aynan maqsadi!
• Lekin har bir ishlatilgan prompt promptlar.docx fayliga yozib borilishi shart
• Internet ochiq, do'stdan yordam olish — mumkin emas
• Vaqt tugashi bilan nima tayyor bo'lsa, o'sha topshiriladi — shuning uchun avval asosiy qismlarni yakunlang, keyin sayqallang

Variant A — "Do'kon uchun AI paket"

Tasavvur qiling: mahallangizdagi kichik do'kon (guldo'kon, qandolatxona, kitob do'koni — o'zingiz tanlang) sizdan onlayn yuz yaratishni so'radi.

Yaratilishi kerak:

1. Logo — Gemini'da
   • Do'kon nomi logotipda to'g'ri yozilgan bo'lsin
   • Kamida 2 variant yarating, eng yaxshisini tanlang
2. 2 ta rasm — Gemini'da
   • Bittasi: mahsulot yoki vitrina rasmi
   • Bittasi: ijtimoiy tarmoq posti uchun rasm
   • Ikkala rasm logo bilan bir uslubda bo'lsin (ranglar, kayfiyat)
3. Bir sahifali sayt — ChatGPT yoki Claude Code yordamida
   • Do'kon nomi va qisqa tavsif
   • Mahsulotlar/xizmatlar ro'yxati (kamida 3 ta)
   • Aloqa bo'limi (telefon, manzil — to'qima bo'lsa ham bo'ladi)
   • Brauzerda ochilib ishlashi shart
   • Yaratilgan rasmlarni saytga joylash — qo'shimcha plyus

Variant B — "Shaxsiy portfolio"

O'zingiz uchun professional onlayn portfolio yaratasiz.

Yaratilishi kerak:

1. Shaxsiy logotip/monogramma — Gemini'da
   • Ismingiz bosh harflari asosida
   • Kamida 2 variant, eng yaxshisini tanlang
2. Rasmlar to'plami — Gemini'da
   • Professional uslubdagi avatar
   • Sayt uchun banner (keng format)
   • (Xohishga ko'ra) 1–2 ta bezak rasm — saytga mos ranglarda
3. Portfolio sayt — ChatGPT yoki Claude Code yordamida
   • Ism va qisqa tanishtiruv
   • "Ko'nikmalarim" bo'limi (3-oyda o'rganilganlar: AI vositalar, prompting...)
   • "Loyihalarim" bo'limi (9-darsdagi loyihangizni yozing)
   • Aloqa bo'limi
   • Brauzerda ochilib ishlashi shart

Baholash mezonlari (ikkala variant uchun)

Mezon	Ball
Logo — g'oya, sifat, matnning to'g'ri yozilishi	10
Rasmlar — kamida 2 ta, uslub birligi, mavzuga mosligi	10
Sayt — ochiladi, mazmun to'liq, ko'rinishi tartibli	15
Sifat va prompt madaniyati — promptlar aniq, iteratsiya ko'rinadi, promptlar.docx topshirilgan	10
Jami	45

3-qism: Og'zaki savol-javob (20 ball)

Har talabaga quyidagi 5 mavzudan 2 ta savol beriladi (har biri 10 ball). Javob — 2–3 daqiqa, o'z so'zingiz bilan, yod olingan ta'rif emas.

Mavzular va namunaviy savollar

1-mavzu: AI qanday ishlaydi

• Token nima? ChatGPT javobni qayerdan "oladi"?
• Gallyutsinatsiya nima? AI javobini qanday tekshirish kerak?
• Model qanday o'qitiladi?

2-mavzu: AI turlari

• ANI va AGI farqi nimada? Hozirgi AI'lar qaysi turga kiradi?
• Qanday modalliklar bor? Har biriga bittadan vosita ayting.
• Ochiq va yopiq modellar farqi nimada?

3-mavzu: AI agentlar va vibe coding

• Oddiy chatbot bilan agent farqi nimada? Misol keltiring.
• Claude Code nima qila oladi? Qayerda ishlaydi?
• Vibe coding nima? Siz qanday ishlatdingiz?

4-mavzu: Qaysi vosita qachon

• Do'konga logo kerak — qaysi vositani tanlaysiz, nega?
• Qisqa reklama videosi kerak — qaysi vosita?
• Sayt yasash kerak — qanday variantlar bor, qaysi holatda qaysi biri qulay?

5-mavzu: Xavfsizlik va etika

• AI'ga qanday ma'lumotlarni bermaslik kerak?
• AI javobiga qachon ishonib bo'lmaydi?
• AI bilan yaratilgan ishni to'liq "o'zimniki" deyish to'g'rimi? Qanday halol yo'l tutish kerak?

Baholash (har savol uchun 10 ball)

Mezon	Ball
Tushuncha to'g'ri va aniq ochib berilgan	6
O'z misoli yoki tajribasi bilan boyitilgan	2
Ravon, ishonchli tushuntirish	2
Jami (bir savol)	10

Topshirish

Amaliy qism natijalari Google Drive'ga yuklanadi.

Drive papka tuzilishi

Oquv-markazi/3-oy/Imtihon/   (qisqacha: 3-oy-imtihon/)
├── logo/
│   ├── logo-variant-1.png
│   └── logo-final.png
├── rasmlar/
│   ├── rasm-1.png
│   └── rasm-2.png
├── sayt/
│   └── index.html
└── promptlar.docx

promptlar.docx ichida: har bosqichda qaysi vositaga qanday prompt berildi, natija qoniqtirmagan bo'lsa qanday o'zgartirildi.

Email

Papka havolasini o'qituvchiga email orqali jo'nating:

• Subject: 3-oy imtihon — [Ism Familiya]
• Body: Drive papka havolasi + qaysi variantni tanlaganingiz (A yoki B)

Baholash

Umumiy jadval

Qism	Ball
1-qism: Test	35
2-qism: Amaliy AI loyiha	45
3-qism: Og'zaki savol-javob	20
Jami	100

O'tish chegarasi: 60 ball

Natijalar shkalasi

• 90+ — A+, ajoyib
• 80–89 — A, juda yaxshi
• 70–79 — B, yaxshi
• 60–69 — C, o'tdi
• < 60 — F, qayta topshirish

Qayta topshirish

60 balldan past natija — 1 hafta ichida qayta topshiriladi (savollar boshqa variantda).

Imtihondan oldin tayyorgarlik

Tavsiyalar

1. Yaxshi uxlang — 7+ soat
2. Internet barqaror bo'lsin
3. Akkauntlarni tekshiring — Google (Gemini uchun), ChatGPT yoki Claude kirishi ishlayaptimi?
4. 7–8 dars materiallarini takrorlang — rasm va video promptlarining elementlari (obyekt, uslub, muhit, yorug'lik)
5. 9-darsdagi loyihangizni oching — amaliy qism unga juda o'xshaydi, qadamlar tanish bo'ladi
6. Vaqtni boshqaring:
   • Test: 25 daqiqa — bilgan savollardan boshlang
   • Amaliy: avval logo va sayt skeleti, keyin sayqallash

4-oyga tayyorgarlik

3-oy bilan Foundation'ning AI bosqichi yakunlanadi. 4-oydan haqiqiy dasturlash boshlanadi: Computer Science asoslari, terminal, Git/GitHub va C tilining boshlanishi.

Kelgusi darslarga tayyor kelish uchun uyda quyidagilarni bajaring:

1. GitHub akkaunt yarating — github.com
   • Foydalanuvchi nomi: ism-familiya asosida, professional (masalan, aziz-karimov)
   • Profil rasmi va qisqa bio qo'shing
   • 4-oydan uy vazifalari GitHub orqali topshiriladi
2. Git o'rnating — git-scm.com
   • Windows: saytdan installer yuklab o'rnating
   • Mac: terminalda git --version yozing — kerak bo'lsa o'rnatishni o'zi taklif qiladi
   • Tekshiruv: terminalda git --version raqam ko'rsatsa — tayyor
3. VS Code tayyorligini tekshiring — 4-darsda o'rnatgan edingiz, ochilib ishlashiga ishonch hosil qiling
4. Daftar va ruchka — algoritmlarni avval qog'ozda yozamiz

4-oyda nima bo'ladi?

Mavzu	Nima o'rganiladi
CS asoslari	Algoritm, binary, kompyuter qanday "o'ylaydi"
Terminal	Buyruq qatorida erkin ishlash
Git/GitHub	Kodni saqlash, versiyalar, hamkorlik
C tili	Birinchi haqiqiy dasturlash tili

Siz 3-oyda AI'ga sayt yozdirishni o'rgandingiz. 4-oydan boshlab kod o'zingiz yozasiz — va AI'ni tushungan holda undan yordamchi sifatida foydalanasiz. Bu juda kuchli kombinatsiya.

Keyingi oy

Yutuqlar tilab qolaman! Endi dasturlash boshlanadi. 🚀

4-oy darslariga o'tish →