3-dars: Microsoft Word — tanishuv va matn yozish

Dars haqida

Davomiyligi: 90 daqiqa Maqsad: Talaba Word'da yangi hujjat yarata olishi, matn yozishi, asosiy formatlashni (font, o'lcham, rang, bold, italic) qo'llay olishi va hujjatni saqlay olishi kerak.

1. Microsoft Word nima?

Microsoft Word — dunyodagi eng keng tarqalgan matn muharriri. Quyidagi hujjatlar Word'da yaratiladi:

• Arizalar, rezyume (CV)
• Hisobotlar, kursovoy
• Maktublar, shartnomalar
• Kitoblar, dissertatsiyalar
• O'qituvchi materiallari, testlar

Word va boshqa muharrirlar

Word — pulli (Microsoft 365 obuna).

Bepul alternativlar:

• LibreOffice Writer — bepul, Word'ga juda o'xshash
• Google Docs — bepul, brauzerda ishlaydi
• Apple Pages — Mac'da bepul

Bu darsda Word ishlatiladi, lekin printsiplar hammasiga mos keladi.

2. Word ochish

Windows:

1. Start tugmasini bosing
2. "Word" deb yozing
3. Microsoft Word dasturini bosing

macOS:

1. Spotlight ochish (Cmd + Space)
2. "Word" deb yozing
3. Enter

Yoki: Dock / Taskbar'da Word ikonkasini bossangiz ochiladi.

3. Yangi hujjat yaratish

Word ochilgandan keyin Start screen chiqadi:

Blank document ni tanlang — bo'sh sahifa ochiladi.

Tezkor klavish

Word ichida: Ctrl + N — yangi hujjat yaratadi.

4. Word interfeysi

Ribbon (menyu lentasi)

Yuqoridagi katta menyu lentasi — Word'ning eng muhim qismi. Asosiy yorliqlar:

Yorliq	Nima bor
File	Saqlash, ochish, eksport, sozlamalar
Home	Eng ko'p ishlatadigan: font, paragraf, formatlash
Insert	Rasm, jadval, sahifa raqami, shakl qo'shish
Layout	Sahifa o'lchami, margin, oriyentatsiya
References	Mundarija, izoh, manba
Review	Imlo tekshiruvi, izoh, kuzatish
View	Ekran ko'rinishi, ruler, zoom

5. Matn yozish

Sahifa ichida bir marta bosing — kursor (vertikal chiziq) paydo bo'ladi. Klaviatura orqali yozing.

Asosiy klavishlar:

Klavish	Vazifasi
Space	So'z orasida bo'shliq
Enter	Yangi paragraf boshlash
Shift + Enter	Yangi qator (yangi paragraf emas)
Backspace	Chap tomondagi harf o'chirish
Delete	O'ng tomondagi harf o'chirish
Tab	Bir necha bo'shliq qoldirish
Strelka	Kursorni harakatlantirish

6. Matn ichida harakatlanish

Vazifa	Klavish
Bir belgi chapga/o'ngga	← / →
Bir qator yuqoriga/pastga	↑ / ↓
Bir so'z chapga/o'ngga	Ctrl + ← / Ctrl + →
Qator boshiga	Home
Qator oxiriga	End
Hujjat boshiga	Ctrl + Home
Hujjat oxiriga	Ctrl + End

macOS'da

Ctrl o'rniga Option. Home/End o'rniga Cmd + ←/→.

7. Matn belgilash (Selection)

Matnni o'zgartirish uchun avval uni belgilash kerak.

Sichqoncha bilan:

• So'zni belgilash: so'z ustida ikki marta bosish
• Paragrafni belgilash: paragraf ustida uch marta bosish
• Erkin tanlash: bosib turib sudrash

Klaviatura bilan:

• Shift + ←/→ — belgi bo'yicha
• Shift + Ctrl + ←/→ — so'z bo'yicha
• Shift + Home/End — qator bo'yicha
• Ctrl + A — hammasini belgilash

8. Font (shrift) o'zgartirish

Home yorlig'idagi Font bo'limi:

Font tanlash

Matnni belgilang → Home → Font ro'yxatidan tanlang.

Tavsiya etilgan fontlar:

Font	Qachon ishlatish
Calibri	Sukut bo'yicha, oddiy hujjat
Times New Roman	Rasmiy hujjat, kursovoy
Arial	Sodda, zamonaviy
Verdana	Internet uchun
Cambria	Kitob uslubi

Comic Sans yoki o'yinchoq fontlar

Comic Sans, Impact kabi g'alati fontlar — rasmiy hujjatda ishlatmang. Hujjat jiddiy ko'rinmaydi.

Font o'lchami

Standart: 11–12 pt (point) — oddiy matn uchun.

Sarlavhalar uchun: 14, 16, 18, 24, 36 pt.

Bold, Italic, Underline

Belgi	Tezkor klavish	Foydasi
Bold (qalin)	Ctrl + B	Muhim so'zlar, sarlavha
Italic (qiyshiq)	Ctrl + I	Chet tilidagi so'zlar, atamalar, urg'u
Underline (tagchiziq)	Ctrl + U	Havola, ta'kid

Belgilangan matnda — tugmani bosing yoki tezkor klavishni ishlating.

Font rangi

Home → Font → Font Color (qora pastki strelka) → rang tanlang.

Rasmiy hujjatda

Asosiy matn — qora. Sarlavhalar — to'q ko'k yoki qora. Reklama yoki yorqin ranglar — rasmiy hujjatga to'g'ri kelmaydi.

9. Matnni tekislash (Alignment)

Tekislash	Tezkor klavish	Qachon
Chap	Ctrl + L	Oddiy matn — standart
Markaz	Ctrl + E	Sarlavha, e'lon
O'ng	Ctrl + R	Sana, manzil
Justify	Ctrl + J	Kitob, hisobot — chiroyli ko'rinadi

10. Tezkor formatlash misoli

Vazifa: Quyidagi matnni formatlash:

Mavzu: Yillik hisobot

Hurmatli boshliq,

Bu yil bizning bo'limimiz 25 ta loyihani yakunladi.
Daromad 30% oshdi.

Hurmat bilan,
Akmal Karimov

Formatlash qadamlari:

1. "Mavzu: Yillik hisobot" — Markaz, Bold, Times New Roman 14
2. "Hurmatli boshliq" — Chap, oddiy
3. Asosiy matn — Justify, oddiy
4. "30%" — Bold (urg'u uchun)
5. "Hurmat bilan, Akmal Karimov" — O'ng, Italic

Natija:

                    Mavzu: Yillik hisobot

Hurmatli boshliq,

Bu yil bizning bo'limimiz 25 ta loyihani yakunladi.
Daromad 30% oshdi.

                                      Hurmat bilan,
                                     Akmal Karimov

11. Hujjatni saqlash

Birinchi marta saqlash:

1. Ctrl + S bosing (yoki File → Save As)
2. Save As oynasi chiqadi
3. Joy tanlang: Documents → Oquv-markazi → 1-oy → Word-darslar
4. File name: aniq nom yozing (masalan, birinchi-hujjat)
5. Save as type: Word Document (*.docx) — standart holicha qoldiring
6. Save tugmasini bosing

Keyingi safarlar: Ctrl + S — avtomatik avvalgi joyga saqlanadi.

Ish davomida tez-tez saqlang

Har 2–3 daqiqada Ctrl + S bosish — odat bo'lishi kerak. Kompyuter o'chsa, dastur muzlasa — siz xavfsiz.

Yana — AutoSave xususiyatini yoqing (yuqori chap burchakda).

Save As (boshqa nom bilan saqlash)

Hujjatni boshqa nom bilan saqlash:

1. File → Save As
2. Yangi nom yozing
3. Saqlang

Eski fayl o'zgarmaydi — yangi nusxa yaratiladi.

12. Hujjatni ochish va yopish

Ochish

1. File → Open
2. Yoki Ctrl + O
3. Faylni tanlang → Open

Yo'l 2: File Explorer'da .docx faylga ikki marta bosing — Word'da ochiladi.

Yopish

• Yuqori o'ng burchakda ✕ (Win) yoki yuqori chap qizil aylana (Mac)
• Yoki Ctrl + W (faqat hujjatni yopish, Word ochiq qoladi)
• Yoki Alt + F4 / Cmd + Q (butun Word'ni yopish)

Saqlanmagan o'zgarish

Yopayotganda agar hujjat saqlanmagan bo'lsa — "Save changes?" chiqadi:

• Save — saqlab yopadi
• Don't Save — o'zgarishlarni tashlab yopadi (ehtiyot bo'ling!)
• Cancel — yopishni bekor qiladi

13. Undo va Redo

Vazifa	Tezkor klavish
Undo — oldingi amalni bekor qilish	Ctrl + Z
Redo — bekor qilingan amalni qaytarish	Ctrl + Y (Win) / Cmd + Shift + Z (Mac)

Yangi xatoni darrov bekor qiling

Xato qildingizmi? Ctrl + Z bosing — xato hech bo'lmagandek yo'qoladi. Bu eng muhim hotkey'lardan biri.

Darsdagi topshiriqlar

Topshiriq 1 — Birinchi hujjat

1. Word'ni oching
2. Yangi hujjat yarating
3. O'zingiz haqingizda 5–7 jumla yozing (ism, manzil, qiziqishlar)
4. Documents/Oquv-markazi/1-oy/Word-darslar/ ga 1-tanishuv.docx nomi bilan saqlang

Topshiriq 2 — Formatlash

Yangi hujjat oching. Quyidagi matnni yozing va formatlash bilan rasmiylashtiring:

KURSOVOY ISH

Mavzu: Microsoft Word — kuchli vosita

Talaba: [Ismingiz]
Guruh: Foundation 2026
Sana: 15-may 2026-yil

Toshkent — 2026

Formatlash:

• Birinchi qator (KURSOVOY ISH): Markaz, Bold, Times New Roman 18, qora
• Mavzu: Markaz, Italic, 14
• Talaba, Guruh, Sana: Chap, oddiy, 12
• "Toshkent — 2026": Markaz, Bold, 14, ko'k rang

Saqlang: 2-kursovoy-titul.docx

Topshiriq 3 — Belgilash mashqi

Bitta paragrafdan iborat matn yozing (kamida 50 so'z). Quyidagilarni bajaring:

1. Hammasini belgilang (Ctrl + A)
2. Font: Calibri 14
3. Bitta so'zni Bold qiling (ikki marta bosib belgilang → Ctrl + B)
4. Bitta boshqa so'zni Italic qiling
5. Bitta uchinchi so'zni qizil rangda qiling
6. Birinchi jumlani belgilang (boshidan qatorgacha)
7. Tekislashni o'zgartiring: Justify

Saqlang: 3-belgilash-mashqi.docx

Topshiriq 4 — Hotkey marafoni

Faqat klaviatura yordamida (sichqonchasiz) quyidagilarni bajaring:

1. Ctrl + N — yangi hujjat
2. Bir jumla yozing
3. Ctrl + A — hammasini belgilang
4. Ctrl + B — Bold qiling
5. Ctrl + I — Italic qiling
6. Ctrl + U — Underline qiling
7. Ctrl + End — oxiriga sakrang
8. Enter — yangi qator
9. Ctrl + S — saqlang (nom: 4-hotkey.docx)
10. Ctrl + W — yoping

Topshiriq 5 — Maktub

Quyidagi tuzilmada rasmiy maktub yozing:

[Sizning ismingiz, manzilingiz]                     [O'ng, Italic]

[Sana]                                                [O'ng]

Hurmatli [Qabul qiluvchi ismi],                       [Chap]

[Asosiy matn — kamida 3 paragraf,                     [Justify]
har biri 3–5 jumla]

Hurmat bilan,                                          [O'ng]
[Imzo]                                                 [O'ng, Italic]

Mavzu — o'zingiz tanlang (ish so'rash, kursdan minnatdorchilik, taklif). Saqlang: 5-maktub.docx

Topshiriq 6 — Undo/Redo

1. Bir paragraf yozing
2. Ctrl + Z ni 10 marta bosing — nima bo'ldi?
3. Ctrl + Y ni 10 marta bosing — qaytdimi?
4. Aralashtirib ishlating — qachon nima bo'lishini his qiling

Asosiy tushunchalar (lug'at)

Termin	Qisqacha izoh
Microsoft Word	Matn muharriri dasturi
Document	Hujjat (.docx fayl)
Ribbon	Yuqoridagi menyu lentasi
Font	Shrift turi
Bold / Italic / Underline	Qalin / Qiyshiq / Tagchiziq
Alignment	Tekislash (chap, markaz, o'ng, justify)
Cursor	Yozish joyi (miltillovchi vertikal chiziq)
Selection	Belgilangan matn
Save / Save As	Saqlash / Boshqa nom bilan saqlash
Undo / Redo	Bekor qilish / Qaytarish
AutoSave	Avtomatik saqlash

Keyingi dars

4-dars: Word — paragraf, list va rasm →