4-dars: AI agentlar va vibe coding

Dars haqida

Davomiyligi: 90 daqiqa Maqsad: Talaba oddiy chatbot bilan AI agent farqini tushunishi, agentning "maqsad — reja — bajarish — tekshirish — tuzatish" siklini bilishi, vibe coding tushunchasi bilan tanishishi, asosiy AI dasturlash vositalarini taqqoslay olishi hamda keyingi darsga tayyorgarlik sifatida VS Code o'rnatib, terminal bilan ilk marta tanishishi kerak.

1. Hozirgacha nimani bilamiz?

2-oyda AI bilan ancha ishladik:

• ChatGPT, Claude, Gemini'da savol-javob qildik
• Prompt engineering — aniq so'rov yozishni o'rgandik
• AI bilan rasm va video yaratdik, Canva'da dizayn qildik

3-oyning avvalgi darslarida esa AI'ning ichiga qaradik: model nima, qanday o'qitiladi, qanday turlari bor.

Endi bir narsaga e'tibor bering: shu paytgacha AI bizga doim javob berdi. Matn, rasm, g'oya — lekin baribir faqat javob. Undan keyingi ish o'zimizda qolar edi:

AI nima qildi	Keyin o'zimiz nima qildik
Insho yozib berdi	Word'ga ko'chirdik, formatladik
Jadval tuzib berdi	Excel'ga qo'lda kiritdik
Kod misolini ko'rsatdi	Qayerga qo'yishni bilmay qoldik
Reja tuzib berdi	Bajarish o'zimizga qoldi

Bugun yangi bosqichga o'tamiz: javob beribgina qolmay, ishni o'zi bajaradigan AI — AI agent.

2. Chatbot vs agent — asosiy farq

Bir gap bilan: chatbot savolga javob beradi, agent esa vazifani bajaradi.

	Chatbot	AI agent
Nima qiladi	Javob matnini yozadi	Ishni boshidan oxirigacha qiladi
Natija	Matn — nusxalab o'zingiz ishlatasiz	Tayyor ish: fayl, sayt, dastur
Qadamlar	1 savol — 1 javob	O'zi o'nlab qadamni ketma-ket bajaradi
Vositalari	Faqat matn yozish	Fayl yaratish, buyruq bajarish, qidirish
Xato chiqsa	Siz payqab, qayta so'raysiz	O'zi tekshiradi, o'zi tuzatadi
Misol so'rov	"Sayt qanday yasaladi?"	"Menga sayt yasab ber"

Farqni jonli ko'raylik — ikkalasiga bir xil gap aytamiz.

Chatbot bilan:

Siz: Do'konim uchun sayt kerak.

Chatbot: Sayt yaratish uchun quyidagilar kerak bo'ladi:
1. index.html fayl yarating
2. Unga sarlavha va mahsulotlar bo'limini yozing
3. style.css fayli bilan bezang
...

[Chiroyli tushuntirdi — lekin sayt YO'Q.
Hamma ish sizda qoldi.]

Agent bilan:

Siz: Do'konim uchun sayt yasab ber.

Agent: Boshladim.
- index.html yaratdim — bosh sahifa
- style.css yaratdim — dizayn
- Mahsulotlar bo'limi va aloqa formasi qo'shdim
Tayyor! Papkangizda index.html paydo bo'ldi —
brauzerda ochib ko'ring.

[Fayllar kompyuteringizda HAQIQATAN paydo bo'ldi.]

Eng katta farq shu yerda

Chatbot sizga yo'l ko'rsatadi. Agent — yo'lni o'zi bosib o'tadi. Siz taksidagi yo'lovchidek: manzilni aytasiz, rulda esa agent o'tiradi.

3. Agent qanday ishlaydi — 5 bosqichli sikl

Har qanday agentning ichida bir xil aylanma jarayon ishlaydi:

"Do'kon sayti" misolida har bir bosqich:

Bosqich	Agent nima qiladi	Misolda
1. Maqsad	So'rovingizni tushunib oladi	"Do'kon sayti kerak ekan"
2. Reja	Ishni qadamlarga bo'ladi	"Avval HTML, keyin dizayn, keyin mahsulotlar"
3. Bajarish	Fayl yaratadi, kod yozadi	index.html paydo bo'ladi
4. Tekshirish	Natijani o'zi ko'zdan kechiradi	"Kod ishlayaptimi? Xato yo'qmi?"
5. Tuzatish	Kamchilik topsa — qaytib to'g'irlaydi	Xatoni tuzatib, yana tekshiradi

Diqqat qiling: 4- va 5-bosqichlar aylana hosil qiladi. Agent bir urinishda to'g'ri chiqmasa, qayta-qayta o'zi urinadi — xuddi tajribali usta kabi: qiladi, ko'radi, to'g'irlaydi.

Nega bu kuchli?

Siz bitta so'rov berasiz. Agent esa ichkarida 10, 30, ba'zan 100 dan ortiq qadam bajaradi: fayl ochadi, yozadi, sinaydi, tuzatadi. Chatbotda bu qadamlarning har birini alohida so'rashingiz kerak bo'lar edi.

4. Agent nimadan iborat: LLM + vositalar

Oddiy formula:

Agent = LLM (miya) + vositalar (qo'llar)

Avvalgi darslarda o'rgangan LLM — bu miya: tushunadi, o'ylaydi, reja tuzadi. Lekin miyaning o'zi fayl yarata olmaydi. Buning uchun agentga vositalar (inglizcha: tools) beriladi:

Vosita	Agent bu bilan nima qiladi
Fayl o'qish	Papkangizdagi fayllarni ochib ko'radi, loyihani tushunadi
Fayl yozish	Yangi fayl yaratadi, mavjudini tahrirlaydi
Buyruq bajarish	Terminalda dastur o'rnatadi, kodni ishga tushiradi
Internet qidiruvi	Kerakli ma'lumotni tarmoqdan topib keladi

Oddiy chatda bular yo'q

ChatGPT'ning oddiy chatiga "faylni kompyuterimga saqlab qo'y" desangiz — saqlay olmaydi: uning "qo'llari" yo'q. Agentda esa aynan shu qo'llar bor. Shuning uchun agent kompyuteringizda haqiqiy ishlar qiladi.

5. Agentlar qayerda uchraydi?

2026-yilga kelib agentlar ko'p sohaga kirib bordi:

Soha	Agent nima qiladi
Dasturlash	Sayt, dastur, o'yin yasaydi — shu haftadagi mavzumiz
Qidiruv va tahlil	Deep Research: o'nlab saytni o'qib, hisobot yozadi
Ofis ishlari	Jadval to'ldiradi, hujjatlarni tartiblaydi
Brauzer agentlari	Saytlarni ochib, ma'lumot yig'adi, forma to'ldiradi

Biz eng foydalisidan boshlaymiz — dasturchi agentlar. Sabablari:

1. Natija darhol ko'rinadi — tayyor sayt, ishlaydigan o'yin
2. Kelajak kasbingizga to'g'ridan-to'g'ri bog'liq
3. 4-oyda boshlanadigan dasturlash darslariga eng yaxshi tayyorgarlik

6. Vibe coding — kod yozmasdan dastur yasash

2025-yil boshida mashhur AI olimi Andrej Karpathy (OpenAI asoschilaridan biri, Tesla'da AI bo'limini boshqargan) yangi atama kiritdi: vibe coding.

Vibe coding — dastur kodini o'zingiz yozmasdan, AI'ga oddiy tilda nima kerakligini aytib, dastur yaratish usuli. Kod bor — lekin siz unga deyarli qaramaysiz; butun e'tibor natijada bo'ladi.

	Oddiy dasturlash	Vibe coding
Kodni kim yozadi	Odam	AI
Odam nima qiladi	Har qatorni o'ylab yozadi	Nima keraklini aytadi, natijani sinaydi
Qaysi til kerak	C, Python, JavaScript...	Oddiy o'zbek yoki ingliz tili
Tezlik	Soatlar, kunlar	Daqiqalar
Kim qila oladi	Dasturchilar	Hamma — shu jumladan siz, bugun

Vibe coding'da so'rovlar shunday ko'rinadi:

Menga do'konim uchun sayt yasab ber: bosh sahifa,
mahsulotlar ro'yxati va telefon raqamim yozilgan
aloqa bo'limi bo'lsin.

Xarajatlarimni yozib boradigan oddiy dastur kerak:
sana, summa va izoh kiritaman — hammasini jadvalda
ko'rsatib bersin.

Ukam uchun ko'paytirish jadvalini o'rgatadigan o'yin
yasab ber: har to'g'ri javobga yulduzcha bersin.

AI bularni o'zi kodga aylantiradi — siz esa natijani ko'rib, "mana bu joyini o'zgartir" deb boshqarib borasiz.

Nega bu biz uchun ayni vaqtida?

Siz hali dasturlashni o'rganmagansiz — C tili 4-oyda boshlanadi. Vibe coding esa kodni bilmasdan ham bugun natija olish imkonini beradi. 4-oydan kodni tushunadigan bo'lganingizda esa AI yozgan narsani o'qiy olasiz — va bu usul o'n barobar kuchliroq ishlaydi.

Vibe coding — sehrli tayoqcha emas

Kichik loyihalar uchun zo'r: shaxsiy sayt, mini o'yin, kalkulyator. Lekin bank ilovasi yoki kasalxona tizimini "vibe" bilan yasab bo'lmaydi — jiddiy loyihada kodni tushunadigan odam shart. Shuning uchun 4-oydan dasturlashni baribir chuqur o'rganamiz. AI — asbob; asbobning xo'jayini bilimli bo'lishi kerak.

7. AI kod vositalari xaritasi

Vibe coding uchun asboblar ko'p. Ularni uch guruhga bo'lish mumkin:

Vosita	Kimniki	Qayerda ishlaydi	Narxi	Kuchli tomoni
Claude Code	Anthropic	Terminal, VS Code, desktop ilova	Claude Pro — $20/oy	Eng kuchli agentlardan: butun papkani ko'radi, o'zi tuzatadi
Codex	OpenAI	ChatGPT ichida, CLI, IDE	ChatGPT Plus — $20/oy	Vazifani cloud'da o'zi bajarib, natijani olib keladi
GitHub Copilot	GitHub / Microsoft	VS Code ichida	Bepul tier bor	Yozayotganda kodni to'ldiradi + chat
Cursor	Cursor	Alohida muharrir — VS Code asosida	Bepul tier bor	AI muharrirning o'ziga qurilgan
Gemini CLI	Google	Terminal	BEPUL — kunlik limit bilan	Bepullar ichida eng kuchli agent

Talaba uchun asosiy xulosa

Gemini CLI — bepul. Google akkauntingiz bilan kirasiz va har kuni bepul limit olasiz — mashq uchun bemalol yetadi. Claude Code va Codex'ni darsda o'qituvchi akkaunti orqali ko'ramiz: tamoyillari bir xil, bilim to'liq ko'chadi.

8. Qaysi holatda qaysi vosita?

Holat	Tavsiya
Uyda bepul mashq qilmoqchiman	Gemini CLI — bepul terminal agenti
Kod umuman ko'rgim yo'q, faqat natija kerak	ChatGPT yoki Gemini chatida so'rab, faylni saqlash — 6-darsda o'rganamiz
To'liq kuchli agentni ko'rmoqchiman	Claude Code — darsda o'qituvchi akkaunti bilan
VS Code'da yozganimda yonimda maslahatchi bo'lsin	GitHub Copilot — bepul tier
AI bilan qurilgan muharrirni sinamoqchiman	Cursor — bepul tier
Uyda ChatGPT Plus obunam bor	Codex ham ochiq

Endi darsning ikkinchi qismi — kelasi darsga tayyorgarlik. Claude Code va Gemini CLI bilan ishlash uchun bizga ikki narsa kerak: VS Code va terminal bilan boshlang'ich tanishuv.

9. VS Code o'rnatamiz

VS Code (Visual Studio Code) — Microsoft'ning bepul kod muharriri, dunyoda eng ko'p ishlatiladigan dasturlash dasturi.

Bizga nega kerak:

• Kelasi darsda Claude Code'ni VS Code ichida ishlatamiz
• AI yaratgan fayllarni ochish, ko'rish va tahrirlash uchun
• 4-oyda C tilini o'rganishda asosiy ish joyimiz bo'ladi

O'rnatish qadamlari

1. Brauzerda code.visualstudio.com saytiga kiring
2. Katta Download tugmasini bosing — sayt tizimingizni o'zi taniydi:
   • Windows — .exe fayl yuklanadi
   • Mac — .zip fayl yuklanadi
3. O'rnating:
   • Windows: faylni oching → "I accept the agreement" → Next → Next → Install. "Add to PATH" belgisi qo'yilgan bo'lsin
   • Mac: arxivdan chiqqan Visual Studio Code ilovasini Applications papkasiga sudrab o'tkazing
4. VS Code'ni oching — Welcome sahifasi chiqsa, hammasi joyida

Interfeys bilan qisqa tanishuv

Element	Nima
Explorer — chap panel	Ochilgan papka va fayllar ro'yxati
Editor — markaz	Fayl matni shu yerda ochiladi
Terminal menyusi	Ichki terminal — hozir kerak bo'ladi
Extensions — chap panel	Kengaytmalar do'koni — Claude Code ham shu yerdan o'rnatiladi

10. Terminal bilan mini tanishuv

Bu faqat tanishuv

Terminal — katta mavzu, uni 4-oyda alohida va chuqur o'tamiz. Bugun 10 daqiqalik tanishuv qilamiz, chunki Claude Code va Gemini CLI aynan terminalda yashaydi.

Terminal — kompyuterni matn buyruqlari bilan boshqarish oynasi. Sichqoncha bilan bosish o'rniga buyruq yozasiz, kompyuter matn bilan javob beradi. Dasturchilar uni har kuni ishlatadi: tez, aniq, kuchli.

Qanday ochiladi?

Tizim	Yo'l
Windows	Start tugmasi → terminal deb yozing → Enter. Eski tizimlarda: cmd
Mac	Cmd + Space → terminal deb yozing → Enter
VS Code ichida	Yuqori menyu: Terminal → New Terminal — biz uchun eng qulayi

Bugungi uchta buyruq

Buyruq	Nima qiladi	Qayerda ishlaydi
pwd	Hozir qaysi papkada turganingizni ko'rsatadi	Mac va Windows PowerShell
ls / dir	Shu papkadagi fayllar ro'yxatini chiqaradi	ls — Mac va PowerShell, dir — Windows cmd
cd nomi	Ko'rsatilgan papkaga o'tadi	Hammasida bir xil

Windows misoli:

C:\Users\Aziz> dir
  Desktop
  Documents
  Downloads

C:\Users\Aziz> cd Desktop

C:\Users\Aziz\Desktop> dir
  rasm.png
  hujjat.docx

Mac misoli:

~ % ls
Desktop    Documents    Downloads

~ % cd Desktop

Desktop % ls
rasm.png    hujjat.docx

Yana bitta foydali narsa: cd .. — bir pog'ona orqaga, tashqi papkaga qaytish.

Terminalda nusxalash va qo'yish

Kelasi darsda terminalga uzun promptlar qo'yamiz — hozirdan bilib oling:

Amal	Windows terminali	Mac terminali
Qo'yish	Ctrl + V yoki sichqoncha o'ng tugmasi	Cmd + V
Nusxalash	Belgilab Ctrl + C	Belgilab Cmd + C

Ba'zi eski Windows terminallarida Ctrl + V ishlamaydi — o'ng tugma bosish yetarli.

Buzib qo'yishdan qo'rqmang

pwd, ls, dir, cd — faqat ko'rish va yurish buyruqlari: hech narsani o'zgartirmaydi, o'chirmaydi. Bemalol mashq qiling. O'chirish kabi xavfli buyruqlarni bugun atayin o'rgatmayapmiz — ularni 4-oyda xavfsizlik qoidalari bilan birga o'tamiz.

11. Agent bilan ishlashning 3 oltin qoidasi

Kelasi ikki darsda agentlarga ish buyuramiz. Hoziroq to'g'ri odatlarni kelishib olaylik.

1-qoida: AI yozganini ko'zdan kechiring

AI yasagan sahifani oching, matnlarini o'qing. Ismingiz to'g'ri yozilganmi? Ma'lumotlar xatosizmi? AI ba'zan o'zidan "fakt" qo'shib yuboradi — buni 2-oydan bilamiz (hallucination).

2-qoida: ishga tushirib sinang

Kod matn ko'rinishida to'g'ridek tuyulishi mumkin, lekin ishlamasligi mumkin. Yagona haqiqiy tekshiruv — ishga tushirish: saytni brauzerda ochish, tugmalarni bosib ko'rish, har bo'limga kirib chiqish.

3-qoida: tushunmaganingizni so'rang

Agent shu yerda o'tiribdi, so'rash bepul:

Hozir nima qilganingni oddiy tilda tushuntirib ber:
qaysi fayllarni yaratding va har biri nima uchun kerak?

index.html ichida nima yozilgan? Menga qatorma-qator,
oddiy o'zbek tilida tushuntir.

Ruxsat so'ralganda — o'qib tasdiqlang

Agentlar muhim amaldan oldin ruxsat so'raydi: "Fayl yarataymi?", "Shu buyruqni bajaraymi?", "Faylni o'chiraymi?". Hammasiga ketma-ket "ha" deb bosavermang — ayniqsa o'chirish so'rovlarida to'xtab, nimani o'chirmoqchi ekanini o'qing. Bu professional dasturchining odati — hoziroq shakllantiring.

Darsdagi topshiriqlar

Topshiriq 1 — VS Code o'rnatish

code.visualstudio.com saytidan VS Code'ni yuklab o'rnating va quyidagilarni bajaring:

1. File → Open Folder orqali Desktop'da yangi papka oching
2. File → New File → salom.txt nomi bilan saqlang
3. Ichiga "Salom, VS Code!" deb yozib, Ctrl + S (Mac: Cmd + S) bilan saqlang

VS Code — kursning oxirigacha asosiy ish quroling bo'ladi.

Topshiriq 2 — Terminalda uchta buyruq

VS Code'da Terminal → New Terminal oching va bajaring:

1. pwd — qaysi papkada turganingizni ko'ring (Windows cmd'da buning o'rniga cd deb yozing)
2. ls yoki dir — fayllar ro'yxatini chiqaring
3. cd Desktop — Desktop papkasiga o'ting va yana ls / dir bajaring

Har buyruqning natijasini daftaringizga yozing: nima chiqdi, nimani tushundingiz?

Topshiriq 3 — Chatbot yoki agent?

Quyidagi holatlarning qaysi biri chatbot ishi, qaysi biri agent ishi? Daftarga C yoki A deb belgilang:

1. "Plov retsepti qanday?" — javob matni kerak
2. "Papkamdagi 200 ta rasmni sana bo'yicha alohida papkalarga ajratib chiq"
3. "Ingliz tilidan shu gapni tarjima qilib ber"
4. "Sinfdoshlarim ro'yxatidan jadval yasab, faylga saqlab qo'y"
5. "Do'konim uchun sayt yasab, tayyor holda ber"
6. "Bugun ob-havo qanday bo'ladi?"

Javoblaringizni yoningizdagi sherigingiz bilan solishtiring va bahsli joylarni muhokama qiling.

Topshiriq 4 — Vositalar jadvalini to'ldiring

Daftaringizga jadval chizing va darsdagi ma'lumotlar asosida to'ldiring:

Vosita	Pullimi / bepulmi	Qayerda ishlaydi	Kimga qulay
Claude Code
Codex
GitHub Copilot
Cursor
Gemini CLI

Oxirida bitta savolga yozma javob bering: siz uyda qaysi biridan boshlaysiz va nega?

Topshiriq 5 — Vibe coding g'oyasi

Kelasi darsda birinchi loyihangizni AI'ga yasatasiz. Bugun g'oyasini tayyorlab qo'ying — daftarga yozing:

1. Nima yasatmoqchisiz? — masalan: shaxsiy sayt, oilaviy do'kon sahifasi, sinf uchun test o'yini
2. Kim ishlatadi?
3. Unda nima bo'lishi kerak? — kamida 3 ta qism
4. Shu g'oyani bitta aniq prompt shaklida yozing — 2-oydagi qoidalarni eslang: aniq talab, kontekst, format

Topshiriq 6 — Agent siklini o'z misolingizda chizing

Topshiriq 5 dagi g'oyangiz uchun agent siklini daftarga chizing: maqsad → reja → bajarish → tekshirish → tuzatish.

Har katakka o'z loyihangizdan aniq misol yozing. Masalan, "tekshirish" katagiga: "saytni brauzerda ochib, telefon raqamim to'g'ri chiqqanini ko'raman".

Asosiy tushunchalar (lug'at)

Termin	Qisqacha izoh
Chatbot	Savolga matn bilan javob beruvchi AI
AI agent	Vazifani boshidan oxirigacha o'zi bajaruvchi AI
Agent sikli	Maqsad → reja → bajarish → tekshirish → tuzatish
Vosita (tool)	Agentning "qo'li": fayl yozish, buyruq bajarish, qidirish
Vibe coding	Kodni o'zi yozmasdan, AI'ga aytib dastur yasash — Karpathy, 2025
Claude Code	Anthropic'ning AI dasturchi agenti
Codex	OpenAI'ning AI dasturchi agenti
GitHub Copilot	VS Code ichidagi kod yordamchisi
Cursor	AI bilan qurilgan kod muharriri
Gemini CLI	Google'ning bepul terminal agenti
VS Code	Eng ommabop bepul kod muharriri
Terminal	Kompyuterni matn buyruqlari bilan boshqarish oynasi
CLI	Command Line Interface — buyruq qatori interfeysi
cd	Papkalar orasida yurish buyrug'i
ls / dir	Papka ichidagi fayllar ro'yxatini ko'rish
Hallucination	AI'ning o'zidan to'qib yuborishi

Keyingi dars

5-dars: Claude Code bilan ishlash →