6-dars: Codex va boshqa AI vositalar

Dars haqida

Davomiyligi: 90 daqiqa Maqsad: Talaba Codex agentini va boshqa AI kod vositalarini bilishi, oddiy ChatGPT chatida bepul dastur yasashni mustaqil bajara olishi, vositalarni taqqoslab o'ziga mosini tanlashi hamda AI kodidagi xatoni AI yordamida tuzattirish usulini o'rganishi kerak.

1. O'tgan darsdan bugungi darsga

O'tgan darsda Claude Code bilan birinchi saytimizni yasadik. Bugun dunyoqarashni kengaytiramiz:

1. Codex — OpenAI'ning agenti bilan tanishamiz
2. ChatGPT'ning oddiy chatida dastur yasaymiz — bu bepul ishlaydi va uyda hammangiz qila olasiz
3. Copilot, Cursor bilan qisqacha tanishamiz
4. Barcha vositalarni bitta katta jadvalda taqqoslaymiz
5. Eng muhimi: xato chiqqanda nima qilishni o'rganamiz

Maqsad — bitta vositaga bog'lanib qolmaslik. Vositalar o'zgaradi, ko'nikma qoladi.

2. Codex nima?

Codex — OpenAI kompaniyasining AI dasturchi agenti. Vazifasi Claude Code bilan bir xil: siz topshiriq berasiz, u kod yozadi, fayl yaratadi, xatosini tuzatadi.

Asosiy farqi — qayerda ishlashida:

	Claude Code	Codex
Kimniki	Anthropic	OpenAI
Asosiy ish joyi	Sizning kompyuteringiz	Cloud — OpenAI serverlari
Qayerdan ochiladi	Terminal, VS Code, desktop	ChatGPT ichida, CLI, IDE kengaytma
Obuna	Claude Pro $20/oy	ChatGPT Plus $20/oy
Ishlash uslubi	Har qadamni ko'rib borasiz	Vazifa berasiz — natijani kutib olasiz

3. Codex qanday ishlaydi?

Codex'ning eng qiziq tomoni — cloud'da ishlashi. Vazifani berasiz, u OpenAI serveridagi alohida kompyuterda bajaradi, siz esa boshqa ish qilib turishingiz mumkin:

Bu — restoranga buyurtma berganday: oshxonaga kirmaysiz, tayyor taomni olasiz. Claude Code esa ko'proq "oshpaz yoningizda ovqat qilyapti" uslubida — har qadamini ko'rasiz.

Codex uch ko'rinishda mavjud:

Ko'rinish	Qayerda
ChatGPT ichida	chatgpt.com'dagi Codex bo'limi — vazifa berasiz, cloud'da bajaradi
Codex CLI	Terminal — Claude Code'ga o'xshash ishlaydi
IDE kengaytmasi	VS Code kabi muharrirlar ichida

Darsda demo

Codex uchun ChatGPT Plus obuna kerak, shu sababli uni o'qituvchi akkaunti bilan demo qilib ko'ramiz: bitta vazifa beramiz — masalan, "raqamlar jadvalini chiqaradigan sahifa" — va cloud'da qanday bajarayotganini kuzatamiz. O'zingiz esa bugun undan ham muhimroq narsani o'rganasiz: bepul yo'l.

4. Bepul yo'l: oddiy ChatGPT chatida dastur yasash

Sizda agent bo'lmasa ham, dastur yasay olasiz. Sir shuki: oddiy chat ham kod yozadi — faqat faylni saqlash qadamini o'zingiz qilasiz.

Chatbot va agentning farqini eslang: chatbot faylni o'zi yarata olmaydi. Lekin biz o'sha yetishmayotgan bitta qadamni — saqlashni — qo'lda bajarsak, natija xuddi shunday: ishlaydigan dastur!

Bu usul bepul ChatGPT'da, Gemini'da, Claude'da — hammasida ishlaydi.

5. Amaliyot: raqam taxmin qilish o'yini

Hozir hammamiz birga o'yin yasaymiz. Kerak bo'ladigan narsalar: brauzer, ChatGPT (bepul akkaunt), VS Code.

1-qadam: promptni yozing

ChatGPT'ga (chatgpt.com):

Raqam taxmin qilish o'yini yasab ber.

Talablar:
- Bitta HTML fayl bo'lsin: HTML, CSS, JavaScript
  hammasi shu faylning ichida
- Kompyuter 1 dan 100 gacha raqam o'ylaydi
- Men raqam kiritaman, u "kattaroq ayting" yoki
  "kichikroq ayting" deb javob beradi
- Topganimda tabriklab, nechta urinishda topganimni aytsin
- "Qayta boshlash" tugmasi bo'lsin
- Dizayn chiroyli bo'lsin: markazda kartochka,
  yumshoq ranglar, katta tugma
- Barcha matnlar o'zbek tilida

2-qadam: kodni nusxalang

ChatGPT javobida kod bloki chiqadi — qora fonli maydon. Uning yuqori burchagida Copy code tugmasi bor — bosing. Butun kod nusxalandi.

3-qadam: faylga saqlang

1. VS Code'ni oching → File → New File
2. Nusxalangan kodni joylashtiring: Ctrl + V (Mac: Cmd + V)
3. File → Save As → joy: Desktop → nom: oyin.html → Save

Fayl nomi aynan .html bilan tugashi shart — brauzer shu orqali uni sayt sifatida ochadi.

VS Code bo'lmasa ham bo'ladi

Bu usul uchun VS Code ham majburiy emas:

• Windows: Notepad'ni oching → kodni qo'ying → Save As → fayl nomi: oyin.html, fayl turi: All files
• Mac: TextEdit → Format → Make Plain Text → kodni qo'ying → oyin.html nomi bilan saqlang

Demak, uyingizdagi istalgan kompyuterda, hech narsa o'rnatmasdan dastur yasay olasiz.

4-qadam: brauzerda oching

Desktop'dagi oyin.html ustiga ikki marta bosing — o'yin brauzerda ochiladi. O'ynab ko'ring!

5-qadam: yaxshilang (iteratsiya)

O'sha chatda davom eting — ChatGPT avvalgi kodni eslab turadi:

Zo'r chiqdi! Endi har urinishni ekranda ro'yxat qilib
ko'rsatsin: qaysi raqamlarni aytganim ko'rinib tursin.

Yutganda ekranga rangli konfeti effekti chiqsin.

Qorong'i rejim tugmasi qo'sh: bosganda fon to'q,
matn och rangga o'tsin.

Yangi kodni to'liq nusxalab, oyin.html faylidagi eski kodni o'chirib, o'rniga joylashtiring va saqlang. Brauzerda F5 — yangi versiya!

Kodni to'liq almashtiring

ChatGPT ba'zan "faqat shu qismini o'zgartiring" deb bo'lak beradi. Boshlovchiga bu chalkash — shuning uchun har safar "to'liq yangilangan kodni ber" deb so'rang va faylni butunlay almashtiring.

6. GitHub Copilot — muharrirdagi yordamchi

GitHub Copilot — VS Code ichida ishlaydigan AI yordamchi. Ikki vazifasi bor:

1. Kod to'ldirish — siz yoza boshlaysiz, u davomini taklif qiladi (kulrang matn, Tab bilan qabul qilasiz)
2. Chat — muharrir ichida savol-javob: "bu kod nima qiladi?", "xatoni top"

	Ma'lumot
Qayerda	VS Code kengaytmasi sifatida
Narxi	Bepul tier bor — oylik limit bilan
Kimga mos	Kod yozishni boshlaganlarga — 4-oyda juda asqotadi

Copilot — agent emas, yordamchi: butun loyihani o'zi yasab bermaydi, lekin yozayotganingizda yoningizda turadi. 4-oyda C tilini o'rganganingizda uni to'liq ishga solamiz.

7. Cursor — AI bilan qurilgan muharrir

Cursor — VS Code asosida qurilgan, lekin AI ichiga o'rnatilgan alohida kod muharriri. VS Code'ga o'xshaydi (interfeysi deyarli bir xil), lekin AI chat, kod tahrirlash va agent rejimi muharrirning o'zida keladi.

	Ma'lumot
Qayerda	Alohida dastur — cursor.com
Narxi	Bepul tier bor, pullisi kuchliroq
Kimga mos	AI muharrirni to'liq his qilmoqchi bo'lganlarga

Qiziqqanlar uyda bepul versiyasini sinab ko'rishi mumkin — VS Code'ni bilganlarga tanish tuyuladi.

8. Gemini bilan ham xuddi shunday bo'ladi

5-bo'limdagi usul — prompt, nusxalash, saqlash — gemini.google.com'da ham ishlaydi:

1. Gemini'ga xuddi o'sha o'yin promptini bering
2. Kod blokini nusxalang
3. .html fayl qilib saqlang, brauzerda oching

Uyda ChatGPT limiti tugab qolsa — Gemini'ga o'ting, u ham bepul. O'tgan darsdan esingizda: terminalda ishlashni yoqtirsangiz, Gemini CLI fayllarni o'zi yaratib beradi — nusxalash ham shart emas.

9. Katta taqqoslash: 5 vosita bir jadvalda

Vosita	Narxi	Qayerda ishlaydi	Kuchli tomoni	Kimga mos
Claude Code	Claude Pro $20/oy	Terminal, VS Code, desktop	To'liq agent: papkani ko'radi, fayl yaratadi, o'zi tuzatadi	Jiddiy loyiha yasamoqchilarga
Codex	ChatGPT Plus $20/oy	ChatGPT ichida cloud, CLI, IDE	Vazifani cloud'da o'zi bajaradi, kutib o'tirmaysiz	ChatGPT Plus obunasi borlarga
GitHub Copilot	Bepul tier bor	VS Code ichida	Yozayotganda to'ldiradi, chat qiladi	Kod o'rganayotganlarga — 4-oydan
Cursor	Bepul tier bor	Alohida muharrir	AI muharrirga to'liq o'rnatilgan	AI muharrirni sinamoqchilarga
Gemini CLI	BEPUL, kunlik limit	Terminal	Bepul agentlar ichida eng kuchlisi	Talabalarga — uy mashqi uchun

Va yodda tuting — oddiy chat + qo'lda saqlash usuli umuman bepul, hech qanday o'rnatishsiz ishlaydi:

Usul	Narxi	Nima kerak
ChatGPT / Gemini / Claude chatida kod so'rab, faylni o'zi saqlash	Bepul	Faqat brauzer va VS Code

Qaysi birini tanlash — oddiy qoida

Uyda: Gemini CLI (agent kerak bo'lsa) yoki oddiy chat + saqlash (eng sodda yo'l). Darsda: Claude Code va Codex — o'qituvchi akkaunti bilan. 4-oydan: bularga Copilot qo'shiladi. Hammasida ko'nikma bitta: aniq prompt, kichik qadam, tekshirish.

10. Amaliyot: bitta vazifa — ikki vosita

Endi qiziq tajriba. Bitta vazifani ikki vositada qilamiz va natijani solishtiramiz.

Vazifa — oddiy kalkulyator sahifasi:

Oddiy kalkulyator sahifasi yasab ber: qo'shish, ayirish,
ko'paytirish, bo'lish. Bitta HTML fayl. Katta tugmalar,
telefonda ham qulay bo'lsin. Matnlar o'zbek tilida.

	1-guruh	2-guruh
Vosita	Claude Code (o'qituvchi akkaunti)	ChatGPT (bepul, har kim o'zida)
Jarayon	Prompt → agent fayl yaratadi	Prompt → nusxalash → saqlash
Natija	kalkulyator papkasida	Desktop'da kalkulyator.html

Keyin ikkala natijani proyektorda ochib, birga baholaymiz:

Mezon	Claude Code	ChatGPT
Tezlik — necha daqiqa ketdi
Dizayn chiroyliligi 1-10
Hammasi ishlayaptimi
Jarayon qulayligi 1-10

Kutilayotgan xulosa

Ko'pincha ikkalasi ham yaxshi natija beradi! Farq — jarayonda: agent fayl bilan o'zi ishlaydi va katta loyihada yutadi; chat esa sodda va bepul — kichik narsalar uchun yetarli. To'g'ri vosita vazifaga qarab tanlanadi.

11. AI kodida xato bo'lsa nima qilish?

AI yozgan kod ba'zan ishlamaydi — bu normal. Muhimi — nima qilishni bilish.

Usul 1: xatoni AI'ga ko'chirib bering

Sahifa ochilmasa yoki g'alati ishlasa, brauzerda F12 tugmasini bosing → Console bo'limiga o'ting. Qizil yozuv — xato xabari. Uni nusxalab, AI'ga qaytaring:

Shu xato chiqdi, tuzatib ber:

Uncaught TypeError: Cannot read properties of null

Xatoni tushunishingiz shart emas — AI o'zi tushunadi va tuzatadi. Bu dasturchilarning ham kundalik usuli.

Usul 2: muammoni so'z bilan tasvirlang

Xato xabari ko'rinmasa, ko'rganingizni oddiy tilda ayting:

Tugmani bosyapman, lekin hech narsa bo'lmayapti.

Raqam kiritsam, javob o'rniga NaN degan yozuv chiqyapti.

Sahifa ochilyapti, lekin hamma narsa bir-birining
ustiga chiqib ketgan.

Usul 3: qaytadan so'rang

Ba'zan tuzatishga urinishdan ko'ra qaytadan yasash osonroq:

Bu variant ishlamadi. Xuddi shu vazifani boshidan,
eng sodda usulda qayta yasab ber.

Vaziyat	Qaysi usul
Qizil xato xabari bor	Usul 1 — xatoni ko'chirish
Xato yo'q, lekin noto'g'ri ishlaydi	Usul 2 — so'z bilan tasvirlash
Ikki-uch urinishda ham tuzalmadi	Usul 3 — qaytadan yasatish

12. Muvaffaqiyatli vibe coder'ning 7 odati

Uch darslik agentlar blokini yakunlar ekanmiz, eng muhim odatlarni bir joyga yig'amiz:

#	Odat	Nega muhim
1	Har loyihaga alohida papka	Tartib va xavfsizlik
2	Aniq, batafsil prompt	Yaxshi natijaning yarmi shu
3	Bitta so'rov — bitta vazifa	Xato chiqsa, qayerdan chiqqani bilinadi
4	Har qadamdan keyin tekshirish	Muammo erta topiladi, oson tuzatiladi
5	Ruxsat so'rovlarini o'qish	Kutilmagan o'zgarishlardan himoya
6	Xatoni AI'ga qaytarish	Tuzatishning eng tez yo'li
7	Tushunmaganini so'rash	Har loyiha bepul darsga aylanadi

Bu odatlar qaysi vositada ishlashingizdan qat'i nazar bir xil — Claude Code, Codex, Gemini CLI yoki oddiy chat.

13. Qachon AI yetarli, qachon o'zi bilish kerak?

3 darsdan beri AI bizga sayt, o'yin, kalkulyator yasab berdi. Savol tug'iladi: unda dasturlashni o'rganish nima uchun kerak?

Halol javob — jadvalda:

Vazifa	AI'ning o'zi yetadimi?
Shaxsiy sayt, vizitka	Ha, bemalol
Mini o'yin, kalkulyator	Ha
Do'kon uchun oddiy sahifa	Ha, lekin tekshirish kerak
To'lov tizimi bor jiddiy sayt	Yo'q — tushunadigan odam shart
Minglab odam ishlatadigan ilova	Yo'q — jamoa va bilim kerak
AI xato qilganda buni payqash	Faqat bilimli odam qila oladi

Va eng muhim farq:

	Kodni bilmaydigan odam	Kodni biladigan odam
AI to'g'ri ishlasa	Natija oladi	Natija oladi, tezroq
AI xato qilsa	To'xtab qoladi	Xatoni ko'rib, yo'naltiradi
Katta loyihada	Adashadi	Loyihani boshqaradi
Ish bozorida	Oddiy foydalanuvchi	AI bilan qurollangan mutaxassis

Kursdagi yo'limiz ham aynan shunga qurilgan:

4-oyga ko'prik

AI kod yozib beradi, lekin TUSHUNADIGAN odam boshqaradi. Kelasi oydan C tili bilan haqiqiy dasturlashni boshlaysiz: kod qanday ishlashini ichidan o'rganasiz. Shunda AI siz uchun sehrli quti emas, qo'lingizdagi eng kuchli asbobga aylanadi — siz esa uning haqiqiy xo'jayini bo'lasiz.

14. Tez-tez so'raladigan savollar

— Telefonda qilsam bo'ladimi? ChatGPT'dan kod olish telefonda ham mumkin, lekin faylni saqlash va brauzerda ochish kompyuterda ancha qulay. Imkon boricha kompyuterda mashq qiling.

— AI yozgan kod kimniki hisoblanadi? Amalda — sizniki: o'z loyihangizda bemalol ishlatasiz. Lekin AI xato yozgan bo'lishi mumkinligini unutmang — natija uchun mas'uliyat foydalanuvchida.

— ChatGPT bepul limiti tugab qolsa-chi? Gemini'ga o'ting — u ham bepul va xuddi shu usulda ishlaydi. Yoki bir necha soat kutib, keyin davom etasiz.

— Internet sekin bo'lsa nima qilay? Kod matn — og'ir yuklama emas, sekin internetda ham keladi. Faqat javob tugashini kutib, kodni to'liq nusxalang: chala kod ishlamaydi.

— AI tushuntirishlari ingliz tilida chiqyapti, qiynalayapman. Promptga "izohlar va tushuntirishlar o'zbek tilida bo'lsin" deb qo'shing — AI o'zbekchaga o'tadi.

— O'zim bir qator ham kod yozmadim. Bu haqiqiy dasturlashmi? Bu — vibe coding, dasturlash olamiga yangi darvoza. Haqiqiy kod yozishni 4-oydan boshlaysiz; bugungi ko'nikmalar o'shanda ham to'liq xizmat qiladi.

Darsdagi topshiriqlar

Topshiriq 1 — O'z o'yiningizni yasang

Darsdagi qadamlar bo'yicha ChatGPT bilan (bepul akkauntingizda) o'yin yasang, lekin o'zgartirilgan shartlar bilan — quyidagilardan birini tanlang:

1. Raqam 1 dan 50 gacha bo'lsin va urinishlar soni 7 ta bilan cheklansin
2. Toshkent, Samarqand, Buxoro... — shahar nomini taxmin qilish o'yini
3. Tanga tashlash o'yini: "yozuv yoki tasvir" tugmalari, hisob yuritilsin

Faylni oyin2.html nomi bilan saqlab, brauzerda ishga tushiring.

Topshiriq 2 — Uch marta yaxshilang

O'yiningizni o'sha chatda davom etib, 3 ta alohida prompt bilan yaxshilang. Har birida bittadan aniq talab:

1. Dizayn: rang yoki shrift o'zgarishi
2. Yangi imkoniyat: hisob, taymer, urinishlar ro'yxati — birini tanlang
3. Matn: barcha xabarlar do'stona ohangda, emoji bilan

Har safar kodni to'liq almashtirib, F5 bilan tekshiring. Promptlar jurnalingizni to'ldirib boring.

Topshiriq 3 — Ikki vositani solishtiring

10-bo'limdagi kalkulyator tajribasi asosida daftaringizda jadvalni to'ldiring:

Mezon	Claude Code	ChatGPT
Tezlik
Dizayn 1-10
Ishlashi: hammasi ishladimi
Qulaylik 1-10

Pastiga 2-3 gap xulosa yozing: qaysi vaziyatda qaysi vositani tanlagan bo'lardingiz?

Topshiriq 4 — Xato tuzattirish mashqi

Ataylab xato yaratamiz — va tuzattiramiz:

1. oyin2.html faylini VS Code'da oching
2. O'rtasidan bitta qatorni o'chirib saqlang (avval faylning nusxasini olib qo'ying!)
3. Brauzerda oching — nima buzildi? F12 → Console'da xato bormi?
4. Xato xabarini yoki muammo tasvirini ChatGPT'ga bering: "shu xato chiqdi, tuzat"
5. Tuzatilgan kodni saqlab, o'yin qayta ishlaganini tekshiring

Bu mashq sizga eng muhim ko'nikmani beradi: xatodan qo'rqmaslik.

Topshiriq 5 — Bepul vositalar ekskursiyasi

Uyda 15 daqiqa vaqt ajratib:

1. gemini.google.com'da o'yin promptini berib, natijani .html qilib saqlang — ChatGPT bilan solishtiring: qaysi kod yaxshiroq ishladi?
2. Qiziqsangiz: cursor.com saytiga kirib, Cursor qanday muharrir ekanini ko'ring (o'rnatish ixtiyoriy)
3. Daftarga yozing: uydagi asosiy vositangiz qaysi bo'ladi va nega?

Topshiriq 6 — Oyning katta savoli

3 darslik agentlar blokini yakunlab, daftaringizga 4-5 gaplik javob yozing:

"AI dasturchilarni ishsiz qoldiradimi yoki kuchliroq qiladimi?"

Javobingizda kamida bitta darsda ko'rgan misolga tayaning. Bu javobni oy oxiridagi imtihonda muhokama qilamiz — o'z fikringizni himoya qilishga tayyor bo'ling.

Asosiy tushunchalar (lug'at)

Termin	Qisqacha izoh
Codex	OpenAI'ning AI dasturchi agenti — ChatGPT ichida, cloud'da ishlaydi
Cloud	Internetdagi serverlar — dastur sizning kompyuteringizda emas, o'sha yerda ishlaydi
Codex CLI	Codex'ning terminal ko'rinishi
GitHub Copilot	VS Code ichidagi kod to'ldiruvchi va chat yordamchi
Cursor	AI o'rnatilgan kod muharriri, VS Code asosida
Kod bloki	Chatdagi qora fonli kod maydoni, Copy tugmasi bilan
.html	Brauzer sayt sifatida ochadigan fayl turi
JavaScript	Sahifaga harakat beruvchi dasturlash tili
Console	Brauzerda xatolar ko'rinadigan joy — F12
NaN	Not a Number — hisoblashda chiqadigan xato qiymat
Iteratsiya	Natijani qadam-baqadam yaxshilash
Bepul tier	Vositaning cheklangan bepul darajasi
Copy code	Chatdagi kod blokini bir bosishda nusxalash tugmasi
Save As	Faylni nom va joy tanlab saqlash
Vibe coding	AI'ga aytib dastur yasash — shu 3 darsning asosi

Keyingi dars

7-dars: AI bilan rasm yaratish — Gemini →