2-dars: PowerPoint — tanishuv va slayd yaratish
Dars haqida
Davomiyligi: 90 daqiqa Maqsad: Talaba PowerPoint'da yangi prezentatsiya yaratishi, slaydlarga matn, rasm, shakl qo'shishi, dizayn (theme) tanlashi va asosiy formatlashni o'zlashtirishi kerak.
1. PowerPoint nima?
Microsoft PowerPoint — taqdimot (presentation) yaratish dasturi. Quyidagilar uchun ishlatiladi:
- O'quv ma'ruzalari, dars slaydlari
- Biznes taqdimotlar (mahsulot, loyiha)
- Konferensiya nutqlari
- Diplom himoyasi
- Marketing taqdimotlar
- Onlayn webinar slaydlari
Bepul alternativlar
- Google Slides — brauzerda, bepul
- Apple Keynote — Mac'da bepul
- Canva Presentations — chiroyli shablonlar
- LibreOffice Impress — bepul, oflayn
2. Asosiy tushunchalar
| Termin | Tavsif |
|---|---|
| Presentation | Butun taqdimot (.pptx fayl) |
| Slide | Bir varaq (sahifa) |
| Layout | Slayd shablon (sarlavha + matn, ikkita ustun va h.k.) |
| Theme | Umumiy dizayn (ranglar, fontlar) |
| Animation | Element animatsiyasi (matn paydo bo'lishi) |
| Transition | Slayd o'tish effekti |
| Master Slide | Asosiy shablon (hammasi unga moslashadi) |
3. PowerPoint ochish va yangi taqdimot
- Start → "PowerPoint" → Enter
- Blank Presentation ni tanlang yoki Templates ichidan birini
4. PowerPoint interfeysi
Slide Pane (chap tomon)
Barcha slaydlar kichik ko'rinishda. Bossangiz — slaydga o'tasiz.
- Yangi slayd qo'shish: o'ng tugma → New Slide
- O'chirish: o'ng tugma → Delete Slide
- Tartibni o'zgartirish: sudrash bilan
- Nusxalash: o'ng tugma → Duplicate Slide
5. Slaydlar qo'shish va Layout tanlash
Yangi slayd
- Home → New Slide (yoki Ctrl + M)
- Yoki Slide Pane'da o'ng tugma → New Slide
Layout tanlash
Yangi slayd qo'shayotganda — strelka bossangiz layout turlari chiqadi:
Mavjud slayd uchun: Home → Layout → tanlang.
6. Slayd elementlari
7. Matn qo'shish
Yo'l 1 — Placeholder: Yangi slaydda "Click to add title" yoki "Click to add text" — bossangiz yozing.
Yo'l 2 — Text Box:
- Insert → Text Box
- Slaydda sudrash bilan maydon yarating
- Yozing
Matn formatlash
Word'dagiga o'xshash:
- Font, o'lcham, rang
- Bold, Italic, Underline
- Alignment (chap, markaz, o'ng, justify)
- Bullet va Numbered list
8. Rasm qo'shish
- Insert → Pictures → This Device (yoki Stock Images, Online Pictures)
- Faylni tanlang
- Rasm slaydga qo'shiladi
Rasm bilan ishlash
Rasmni belgilang — Picture Format yorlig'i ochiladi:
- Crop — kesish
- Picture Styles — ramka, soyalar
- Color, Brightness, Contrast
- Remove Background — fonni avtomatik olib tashlash
- Compress — hajmni kichraytirish
Rasm o'lchami va joyi
- Burchakdan sudrash — proportsiya saqlash
- Tomondan sudrash — bir o'lcham
- Slayd ichida o'rta chiziqlar ko'rinadi — slaydga moslashtirish
- Aniq joy: Picture Format → Position → koordinatalar
9. Shakllar (Shapes)
PowerPoint'da yuzlab shakllar bor:
- To'g'ri to'rtburchak, doira, uchburchak
- Strelka (har xil turlari)
- Yulduz, dil, bayroqcha
- Speech bubble (gap balonchasi)
- Banner, flowchart shakllari
Shakl qo'shish
- Insert → Shapes
- Galereyadan tanlang
- Slaydda sudrash bilan chizing
- Shift bilan sudrasangiz — proportsional (kvadrat yoki aylana)
Shakl formatlash
Shaklni belgilang — Shape Format yorlig'i:
- Shape Fill — to'ldirish rangi
- Shape Outline — chiziq
- Shape Effects — soyalar, glow, 3D
- Shape Styles — tayyor uslublar
Shaklga matn qo'shish
Shakl ustida o'ng tugma → Edit Text (yoki shunchaki yozing).
10. SmartArt — aqlli diagramma
Tayyor sxematik diagrammalar.
- Insert → SmartArt
- Kategoriya tanlang:
- List — ro'yxat
- Process — bosqichlar
- Cycle — sikl
- Hierarchy — daraxt, tashkilot tuzilmasi
- Relationship — munosabatlar
- Matrix — matritsa
- Pyramid — piramida
Misol — Tashkilot tuzilmasi (Hierarchy)
[CEO]
|
+----+----+
| | |
[CTO][CFO][CMO]
|
[Dev Team]11. Theme (dizayn) tanlash
Theme — butun taqdimot uchun dizayn to'plami (ranglar, fontlar, fon).
- Design yorlig'i
- Theme galereyasidan tanlang
- Variants — ranglarni o'zgartirish
Bitta theme — butun taqdimot
Yaxshi taqdimot — bir xil dizaynda. Har slaydda boshqa rang/font — chalkash ko'rinadi.
Bitta theme tanlang va davom eting.
Custom theme
- O'z ranglaringizni yaratish: Design → Variants → strelka → Colors → Customize Colors
- O'z fontlaringiz: Variants → Fonts → Customize Fonts
12. Slide Master — asosiy shablon
Hamma slaydga bir xil o'zgartirish qilish uchun.
- View → Slide Master
- Yuqorida asosiy slayd (master) — uni o'zgartirsangiz, hamma slaydlar yangilanadi
- Logotip, kompaniya nomi, sahifa raqami va h.k. shu yerga qo'shing
- Close Master View — chiqib ketish
Misol
Master Slide'ga logotip qo'shing — barcha slaydda chiqadi. Birma-bir qo'shish kerak emas.
13. Slayd raqami va sana
- Insert → Slide Number (yoki Header & Footer)
- Slayd raqami va sana har slaydda avtomatik chiqadi
14. Background (fon)
Slayd foni — rang, rasm, gradient.
- Design → Format Background (yoki o'ng tugma → Format Background)
- Tanlang:
- Solid fill — bir rang
- Gradient fill — ranglar o'tishi
- Picture or texture fill — rasm yoki tekstura
- Pattern fill — naqsh
Apply to All — hamma slaydga; aks holda — faqat hozirgi.
15. Slayd o'lchami
Sukut bo'yicha PowerPoint 16:9 keng (Widescreen) — zamonaviy monitorlar uchun.
O'zgartirish:
- Design → Slide Size
- Standard (4:3) — eski monitorlar
- Widescreen (16:9) — zamonaviy
- Custom — istalgan o'lcham
16. Saqlash
- Ctrl + S — Save
- Birinchi marta: File → Save As → joy va nom tanlang →
.pptx
Boshqa formatlar
.pptx— PowerPoint (zamonaviy).ppt— Eski PowerPoint (2003 va undan oldingi).pdf— PDF.mp4— video.jpg/.png— har slaydni rasm sifatida
Darsdagi topshiriqlar
Topshiriq 1 — Birinchi taqdimot
O'zingiz haqida 5-slaydli taqdimot:
- Title Slide: Ismingiz, lavozim/yo'nalish, rasm
- About Me: shaxsiy ma'lumot (bullet list)
- My Education: ta'lim tarixi
- My Skills: ko'nikmalar (bullet yoki SmartArt)
- Contact: aloqa ma'lumotlari
- Bitta theme tanlang
- Har slaydda rasm bo'lsin (kamida 1 ta)
- Slayd raqami yoqilgan
Saqlang: 1-shaxsiy-taqdimot.pptx
Topshiriq 2 — Shakllar va matn
Yangi taqdimot. Sevimli mahsulotingiz haqida taqdimot (5 slayd):
- Title — mahsulot nomi, katta rasm
- Tavsif — matn + 2 ta belgi (Icon)
- Funksiyalar — 4 ta shakl (Shape), har birida bitta funksiya
- Narx — katta raqam, shakl ichida
- Aloqa — manzil + telefon + email
Har slaydda kamida 1 ta shakl ishlatilgan bo'lsin.
Saqlang: 2-mahsulot.pptx
Topshiriq 3 — SmartArt
Yangi taqdimot. Quyidagi 4 ta turli SmartArt'ni alohida slaydda chizing:
- Slide 1 (List): 5 ta o'quv markazi qoidasi
- Slide 2 (Process): O'qish bosqichlari (Tanishuv → O'rganish → Mashq → Imtihon → Sertifikat)
- Slide 3 (Cycle): Kun davomidagi rejim (Uyqu → Nonushta → Ish → Tushlik → Ish → Sport → Uyqu)
- Slide 4 (Hierarchy): Oilangiz tuzilmasi yoki o'quv markazi tashkilot tuzilmasi
Saqlang: 3-smartart.pptx
Topshiriq 4 — Theme va dizayn
- Yangi taqdimot (6 slayd, oddiy mavzuda — "Mening shaharim")
- 5 ta turli Theme sinab ko'ring
- Eng yoqqanini tanlang
- Variants orqali rang sxemasini o'zgartiring
- Fonts ni o'zgartiring
Yakuniy taqdimotning 3 ta screenshotini oling.
Saqlang: 4-theme.pptx
Topshiriq 5 — Rasm bilan ishlash
Yangi taqdimot. Sayohatlaringiz mavzusi (10 slayd):
- Title slide
- Har slaydda katta rasm (manzara, joylar)
- Rasm uslubini (Picture Styles) ishlatib chiroyli ramka qo'ying
- Matn — kam, lekin ma'noli
- Remove Background ni biror rasmga sinab ko'ring
- Crop bilan rasmlarni keraksiz qismdan tozalang
Saqlang: 5-sayohat.pptx
Topshiriq 6 — Slide Master
Yangi taqdimot (5 slayd).
Slide Master'ga (View → Slide Master):
- Yuqori o'ngga logotip qo'shing (yoki shakl bilan oddiy logo yarating)
- Pastda kompaniya nomi + sana yozing
- Asosiy font'ni tanlang
Close Master View — hammasi 5 slaydga avtomatik qo'llanildimi tekshiring.
Saqlang: 6-master.pptx
Topshiriq 7 — Murakkab taqdimot
"Mening o'quv markazim — Master IT" mavzusida 15 slaydli taqdimot:
1. Title slide (markaz nomi — Master IT, talaba ismi)
2. Mundarija (slide ro'yxati)
3. O'quv markazi haqida
4. Yo'nalishlar (SmartArt: Foundation → Mobile/Game/Backend)
5. Foundation haqida (Heading + bullet)
6. 1-oy: Office (Heading + bullet)
7. 2-oy: AI (Heading + bullet)
8. 3-6 oy: CS asoslari
9. Mobile yo'nalishi
10. Game yo'nalishi
11. Backend yo'nalishi
12. Talabalar foydalanadigan vositalar (Word, Excel, ChatGPT, Canva)
13. Imkoniyatlar — diagramma yoki SmartArt
14. Aloqa
15. Rahmat slaydi- Bitta theme
- Har slaydda sarlavha + asosiy joy
- Kamida 5 ta rasm
- Kamida 2 ta SmartArt
- Kamida 3 ta Shape
- Slide Master'da logotip yoki kompaniya nomi
Saqlang: 7-oquv-markazi.pptx
Asosiy tushunchalar (lug'at)
| Termin | Qisqacha izoh |
|---|---|
| Presentation | Taqdimot (.pptx) |
| Slide | Bir varaq (sahifa) |
| Layout | Slayd shablon |
| Theme | Umumiy dizayn (ranglar, fontlar) |
| Slide Master | Asosiy shablon |
| Text Box | Matn maydoni |
| Shape | Shakl (to'rtburchak, aylana va h.k.) |
| SmartArt | Tayyor diagramma turlari |
| Picture Styles | Rasm uslublari |
| Background | Slayd foni |
| Slide Pane | Chap tomondagi slaydlar paneli |
| Notes | Ma'ruzachi izohlari |
| Placeholder | Tayyor matn/rasm joyi |