6-dars: Word — professional hujjat, mundarija va PDF

Dars haqida

Davomiyligi: 90 daqiqa Maqsad: Talaba Styles orqali professional hujjat tuzilishini yaratishi, avtomatik mundarija qo'shishi, hujjatni PDF'ga eksport qilishi va chop etishga tayyorlashni o'rganishi kerak.

1. Styles (Uslublar) nima?

Style — matnga tayyor formatlash to'plami. Bir bosishda font, o'lcham, rang, spacing — hammasini qo'llaydi.

Word'da tayyor uslublar:

2. Style'larni qo'llash

Home yorlig'ida Styles galereyasi joylashgan.

1. Matn yoki paragrafni belgilang
2. Styles galereyasidan kerakli style tanlang

Yoki Styles Pane ochish: Home → Styles → o'ng pastdagi kichik strelka.

3. Style'larning ahamiyati

Style'lar nima beradi?

Foydasi	Tushuntirish
Tezlik	Bir bosishda hamma formatlash
Bir xil ko'rinish	Hamma sarlavha bir xil bo'ladi
Avtomatik mundarija	Headings'dan TOC chiqaradi
Tezda o'zgartirish	Style'ni o'zgartirsangiz — hamma joyda yangilanadi
Navigation	Sarlavhalar bo'yicha hujjatda harakatlanish

Misol

Hujjatda 50 ta sarlavha bor. Hammasi Heading 1 style'da. Endi:

• "Sarlavhalar ko'kdan qora bo'lsin" — bitta o'zgarish = 50 sarlavha yangilanadi
• Avvalgi usul: har birini qo'lda formatlash = 50 ta amal

4. Heading 1, 2, 3 ierarxiyasi

HEADING 1 — Eng katta sarlavha (bob)
├── Heading 2 — Bob ichidagi sarlavha
│   ├── Heading 3 — Yana ichkari sarlavha
│   └── Heading 3
├── Heading 2
│   └── Heading 3
└── Heading 2

Tipik kursovoy tuzilishi:

Heading 1: KIRISH
Heading 1: 1-BOB. NAZARIY ASOSLAR
  Heading 2: 1.1. Asosiy tushunchalar
    Heading 3: 1.1.1. Ta'riflar
    Heading 3: 1.1.2. Tarix
  Heading 2: 1.2. Tahlil
Heading 1: 2-BOB. AMALIY QISM
  Heading 2: 2.1. Tadqiqot natijalari
Heading 1: XULOSA
Heading 1: ADABIYOTLAR

5. Style'ni o'zgartirish (Modify)

Tayyor style'ni o'z xohishingizga moslash:

1. Home → Styles galereyasi
2. Style'ga o'ng tugma → Modify
3. Font, o'lcham, rang va h.k. ni o'zgartiring
4. OK

Hamma o'sha style'dagi matn avtomatik yangilanadi.

6. O'z style'ingizni yaratish

1. Matnni o'z xohishingizcha formatlang
2. Belgilab, Home → Styles → o'ng pastdagi strelka
3. New Style tugmasini bosing
4. Nom bering (masalan, Mening sarlavham)
5. OK

Endi shu style galereyada paydo bo'ladi — istalgan joyda ishlatishingiz mumkin.

7. Navigation Pane (navigatsiya paneli)

Styles ishlatilgan hujjatda navigatsiya paneli orqali tezda harakatlanish:

View → Navigation Pane (yoki Ctrl + F)

Chap tomonda barcha sarlavhalar daraxt shaklida ko'rinadi. Bosish bilan o'sha joyga sakraydi.

Katta hujjatlarda

50–100 sahifali hujjatda Navigation Pane majburiy — boshqacha topib bo'lmaydi.

8. Avtomatik mundarija (Table of Contents)

Mundarija — hujjatning sarlavhalari ro'yxati, sahifa raqamlari bilan.

Avtomatik yaratish

Shart: sarlavhalar Heading 1, 2, 3 styles bilan formatlangan bo'lishi kerak.

1. Mundarija joylashtiriladigan joyga kursor qo'ying (odatda 2-sahifa)
2. References → Table of Contents
3. Automatic Table 1 yoki Automatic Table 2 tanlang
4. Mundarija avtomatik chiqadi

Mundarija

Kirish .............................................. 3
1-bob. Nazariy asoslar .............................. 5
   1.1. Asosiy tushunchalar ......................... 5
   1.2. Tahlil ...................................... 8
2-bob. Amaliy qism .................................. 12
Xulosa .............................................. 18

Mundarijani yangilash

Hujjatga yangi sarlavha qo'shsangiz yoki matn o'zgarsa — mundarija avtomatik yangilanmaydi. Qo'lda yangilash:

1. Mundarija ustiga bosing
2. Update Table tugmasi chiqadi — bosing
3. Tanlang:
   • Update page numbers only — faqat sahifa raqamlari
   • Update entire table — hamma narsa

Yoki: References → Update Table.

9. Cover Page (titul sahifa)

Hujjatning birinchi sahifasi — cover page. Tayyor uslublar:

1. Hujjat boshiga kursor qo'ying
2. Insert → Cover Page
3. Uslubni tanlang
4. Avtomatik chiqqan maydonlarni to'ldiring (sarlavha, muallif, sana)

Yoki qo'lda yarating:

• A4, portrait
• O'quv markazi nomi (yuqori, markaz, Bold, 14)
• KURSOVOY ISH (markaz, Bold, 24)
• Mavzu (markaz, Italic, 18)
• Pastda — Talaba ismi, guruh, sana
• Eng pastda — shahar va yil

10. Footnote (sahifa osti izohi)

Sahifa pastiga qisqa eslatma yoki manba qo'shish:

1. Kursorni eslatma kerak bo'lgan so'z oxiriga qo'ying
2. References → Insert Footnote
3. Sahifa pastida joy ochiladi — eslatmani yozing

Avtomatik: matnda — kichik ¹, pastda — ¹ ... ko'rinadi.

11. Hujjatni tekshirish

Spell Check (imlo)

Word avtomatik imlo xatolarni qizil chiziq bilan belgilaydi.

To'liq tekshirish:

1. Review → Spelling & Grammar (yoki F7)
2. Word har xato uchun tavsiya beradi
3. Change yoki Ignore tanlang

Word Count (so'z hisoblagich)

Hozirgi so'z, belgi, sahifa sonini ko'rish:

• Pastki panel — avtomatik chiqib turadi
• Yoki Review → Word Count

Ko'p hujjatlarda chegara bor (masalan: 5000–10000 so'z). Buni nazorat qiling.

12. Track Changes (o'zgarishlarni kuzatish)

Hujjatni boshqa odam tekshirayotganda — har bir o'zgarish belgilanadi.

1. Review → Track Changes ni yoqing
2. Endi har qo'shilgan/o'chirilgan matn rangli ko'rinadi
3. Muallif Accept yoki Reject qiladi har bir o'zgarish uchun

Diplom yoki kursovoyda

O'qituvchi tahrir qilayotganda — Track Changes yoqilgan bo'lishi kerak. Aks holda kim nima o'zgartirganini bilib bo'lmaydi.

13. Comments (izohlar)

Matn ustida izoh qoldirish — boshqa odamga eslatma yoki savol.

1. Matnni belgilang
2. Review → New Comment (yoki Ctrl + Alt + M)
3. O'ng tomonda izoh oynachasi chiqadi — izoh yozing

Boshqa odam Reply orqali javob bera oladi.

14. PDF'ga eksport qilish

PDF — universal format. Hamma qurilmada bir xil ko'rinadi.

Yo'l 1 — Save As PDF:

1. File → Save As
2. Save as type: PDF (*.pdf)
3. Joy va nomni belgilang
4. Save

Yo'l 2 — Export:

1. File → Export → Create PDF/XPS
2. Sozlamalarni tanlang
3. Publish

Yo'l 3 — Print (faqat Mac):

1. File → Print
2. Pastki chap burchakda PDF → Save as PDF

PDF sozlamalari

Sozlama	Tavsif
Optimize for: Standard	Eng yaxshi sifat, katta hajm
Optimize for: Minimum size	Internet uchun, kichik hajm
Pages: All / Custom	Hammasi yoki tanlangan sahifalar
Open file after publishing	Tugagandan keyin avtomatik ochish

15. Chop etish (Print)

File → Print (yoki Ctrl + P)

Asosiy sozlamalar

Sahifalarni tanlash

Qiymat	Nima chiqadi
All	Hamma sahifalar
1	Faqat 1-sahifa
1-5	1 dan 5 gacha
1,3,5	Faqat 1, 3 va 5
1-3, 7, 10-12	Aralash

Ikki tomonlama chop etish

Print One Sided — bir tomonda

Print on Both Sides — ikki tomonda (printer qo'llab-quvvatlasa)

Qog'oz tejash uchun

• Both Sides — yarmi qog'oz
• 2 pages per sheet — bir varaqda 2 ta sahifa (kichikroq, lekin yana yarmi)

16. Hujjat sozlamalari

Avtomatik saqlash (AutoSave)

Yuqori chap burchakda AutoSave togglesi.

• Yoqilgan: hujjat OneDrive'ga (Microsoft bulutiga) avtomatik saqlanadi
• O'chirilgan: faqat Ctrl + S orqali

Versiyalar (Version History)

File → Info → Version History

Eski versiyalarga qaytish mumkin (faqat OneDrive'da saqlangan bo'lsa).

Hujjat haqida ma'lumot (Properties)

File → Info:

• Hujjat hajmi
• Sahifa soni
• So'z soni
• Yaratilgan/o'zgartirilgan sana
• Muallif

Darsdagi topshiriqlar

Topshiriq 1 — Style'lar bilan ishlash

Yangi hujjat. Quyidagi tuzilmali matn yozing:

[Heading 1] BIRINCHI BOB

[Normal] Bu — birinchi bobning kirish qismi. Bu yerda
mavzu haqida umumiy ma'lumot beriladi.

[Heading 2] 1.1. Birinchi qism

[Normal] Bu qism birinchi bobning birinchi qismi.
3 paragraf matn yozing.

[Heading 2] 1.2. Ikkinchi qism

[Normal] Ikkinchi qism matni.

[Heading 1] IKKINCHI BOB

[Heading 2] 2.1. Asosiy g'oya

[Normal] Asosiy g'oya matni.

Hammasini Styles orqali qo'llang (qo'lda formatlash yo'q!).

Saqlang: 1-styles.docx

Topshiriq 2 — Style'ni o'zgartirish

Yuqoridagi hujjatda Heading 1 style'ni o'zgartiring:

• Font: Times New Roman
• O'lcham: 18 pt
• Rang: to'q ko'k
• Bold

Tasdiqlang — hujjatdagi barcha Heading 1 avtomatik yangilandimi?

Saqlang: 2-styles-modified.docx

Topshiriq 3 — Mundarija

1. Oldingi 1-styles.docx ni oching
2. Birinchi sahifada bo'sh joy yarating (Ctrl + Home → Ctrl + Enter)
3. References → Table of Contents → Automatic Table 1
4. Mundarija chiqdimi?
5. Yangi sarlavha qo'shing (Heading 1 style bilan)
6. Mundarijani yangilang (Update Table)
7. Saqlang: 3-mundarija.docx

Topshiriq 4 — Cover Page va to'liq tuzilma

Kursovoy ishi uslubidagi to'liq hujjat:

SAHIFA 1: Cover Page
├─ MASTER IT O'QUV MARKAZI                      [yuqori, 14, Bold]
├─                                              [bo'sh joy]
├─ KURSOVOY ISH                                 [markaz, 24, Bold]
├─                                              [bo'sh joy]
├─ Mavzu: "Microsoft Word — kuchli vosita"     [markaz, 18, Italic]
├─                                              [bo'sh joy]
├─ Talaba: [Ism Familiya]                       [chap]
├─ Guruh: Foundation 2026                       [chap]
├─                                              [bo'sh joy]
├─ TOSHKENT — 2026                              [markaz, past, 14]

SAHIFA 2: Mundarija
└─ Automatic Table of Contents

SAHIFA 3: Kirish (Heading 1)
├─ 2 paragraf

SAHIFA 4: 1-bob. Asosiy qism (Heading 1)
├─ 1.1. (Heading 2) + matn
├─ 1.2. (Heading 2) + matn + jadval

SAHIFA 5: 2-bob. Amaliy qism (Heading 1)
├─ 2.1. (Heading 2) + matn + rasm

SAHIFA 6: Xulosa (Heading 1)
└─ 2 paragraf

Hammasi: Times New Roman 14, 1.5 spacing, justify, chap margin 3 cm.

Header: muallif ismi (yuqori o'ng) Footer: sahifa raqami (markaz) Different First Page yoqilgan.

Saqlang: 4-kursovoy.docx

Topshiriq 5 — PDF eksport

4-kursovoy.docx ni PDF'ga eksport qiling:

1. File → Save As
2. Save as type: PDF
3. Optimize: Standard
4. Saqlang: 4-kursovoy.pdf

PDF'ni oching va tekshiring:

• Sahifalar to'g'rimi?
• Rasmlar joylashganmi?
• Mundarijaning sahifa raqamlari to'g'rimi?

Saqlang: ikkala fayl (.docx va .pdf)

Topshiriq 6 — Imlo va so'z hisoblash

1. Yangi hujjat
2. Maktabingiz haqida insho yozing — kamida 500 so'z
3. F7 bilan imloni tekshiring — barcha xatolarni tuzating
4. Review → Word Count ni oching
5. Daftarga yozing:
   • So'z soni: ?
   • Belgi soni: ?
   • Paragraf soni: ?
   • Sahifa soni: ?

Saqlang: 6-insho.docx

Topshiriq 7 — Comment va Track Changes

1. 6-insho.docx ni oching
2. Review → Track Changes ni yoqing
3. Bir nechta jumlani o'zgartiring — qizil rangda ko'rinadimi?
4. Bir necha so'zga izoh qo'shing (Ctrl + Alt + M)
5. Izohlarga javob yozing
6. Bir nechta o'zgarishni Accept, birini Reject qiling

Saqlang: 7-track-changes.docx

Asosiy tushunchalar (lug'at)

Termin	Qisqacha izoh
Style	Tayyor formatlash to'plami
Heading 1, 2, 3	Sarlavha darajalari
Normal	Oddiy paragraf style'i
Title	Hujjat sarlavhasi
Navigation Pane	Chap tomondagi sarlavhalar paneli
Table of Contents (TOC)	Avtomatik mundarija
Cover Page	Titul sahifa
Footnote	Sahifa pastidagi havola/izoh
Spell Check	Imlo tekshiruvi
Word Count	So'z hisoblagich
Track Changes	O'zgarishlarni kuzatish
Comment	Izoh (chetdagi oynachada)
PDF Export	PDF'ga eksport
AutoSave	Avtomatik saqlash

Keyingi dars

7-dars: Excel — tanishuv va hujayralar bilan ishlash →